عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
26
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
تعزيهدارى بر شاه شهيد بعد از شهادت شاه شهيد ، در تمام بلاد ايران ، در محافل و مجالس و مساجد و معابد قريب يك هفته مجلس فاتحه منعقد بود و انواع خيرات و مبرّات براى روح پرفتوحش تقديم داشتند . سفارت مؤيد الدوله در بيستم ماه مه ( 1896 ) ميلادى هفتم ذى حجة الحرام ( 1313 ) ، وليعهد دولت اطريش و مجارستان ، آرشيدوك شارللوى ، وفات كرد . شاهزاده مؤيد الدوله « 1 » از طرف قرين الشرف براى تعزيت به اطريش به سفارت رفت . معاودت وزير مختار روس موسيو بوتسوف ، وزير مختار دولت روسيه ، كه احضار به دربار روس شد [ ه ] بود در ماه ذى حجه به طهران معاودت كرد . آمدن وزير مختار آلمان بارون كرتزگرىنبو ، وزير مختار آلمان ، به جهت اقامت دربار طهران در ماه ذى حجه ( 1313 ) وارد شد . بيرون آمدن اهالى دار الخلافه از لباس عزا از روز شهادت شاه شهيد ، تمام طبقات چاكران دولت ملبس به لباس سياه و اهالى نظام روى شير و خورشيد كلاه و يراق سردارى را به تور مشكى پوشانيده بودند و سربازان تفنگها را واژگون دوش مىگرفتند و غير از موزيك عزا لحنى ديگر نمىزدند . در روز هيجدهم كه روز عيد مبارك غدير خم بود ، اعلىحضرت همايونى از عرض راه تبريز ، به جناب صدراعظم تلگراف فرمودند كه محض شرافت اين عيد سعيد قدغن نماييد كه لباس عزا را بيرون آورده ، به جامه ديگر ملبس شوند و تا آن روز يك ماه و يك روز تمام بود كه جامهء سوگوارى بر تن داشتند .
--> ( 1 ) . ابو الفتح ميرزا پسر سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه .